Słowniczek

==========

Słowniczek terminologii stosowanej w mykologii medycznej

Jeśli korzystasz z powstającego na tej stronie słowniczka, doceń wkład pracy włożony w jego powstawanie, cytując go jako źródło

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

A

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

ABPA – skrót od ang. allergic bronchopulmonary aspergillosis – alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna (por.)

acervulus (l.mn. acervuli) – płaska lub w kształcie talerzyka stroma lub mata strzępek nosząca rzędy blisko-upakowanych konidioforów np. u Colletotrichum [Cooke1974]

aceus, –ides, –oides, –opsis, –otus = przypominający, taki jak… [AGCC]

adelofialida (adelophialide) – zredukowana forma fialidy wyrastająca ze strzępki bez przegrody u podstawy. Spotykana  u rodzajów Phialemonium i Lecythophora.

adhezyny – cząsteczki powierzchniowe najczęściej białka, które biorą udział w przyleganiu do innych komórek lub powierzchni nieożywionych; adhezyny wiążą się ze specyficznymi receptorami na błonie komórkowej kom. nabłonka

adiaspora – zarodnik – duża sferyczna chlamidospora, która po inhalacji i dostaniu się do płuc wzrasta izotropicznie bez podziałów komórkowych, wytwarzana np. przez Emmonsia crescens lub E. parva (a- dia- spora  niepodzielony zarodnik) [MycoBank, FMM]

adiasporoza – emmonsioza, choroba zwierząt stałocieplnych wywołana przez adiaspory [MycoBank]

afanofialida (aphanophialide) – termin wprowadzony przez Gamsa w 1971 r. do określenia struktur zarodnikowania u Aphanocladium (grzyby z tego rodzaju są m. in. patogenami Macromycetes) i Lecanicillium. Jest to sztucznie wprowadzone określenie fialidy wstawkowej u tych rodzajów. [James F. White Jr., Charles W. Bacon, Nigel L. Hywel-Jones, Joseph W.Spatafora: Clavicipitalean Fungi: Evolutionary Biology, Chemistry, Biocontrol And Cultural Impacts CRC Press, 18 lip 2003 – 640]

aflatoksyny – toksyczne metabolity wytwarzane przez niektóre grzyby wzrastające w lub na pożywieniu (np. orzeszki ziemne, kukurydza). Nazwa pochodzi od Aspergillus flavusaflatoksyny wytwarzane są również przez A. parasiticus, A. nomius A. niger [FMM]

AFPA (Aspergillus Flavus Parasiticus Agar) – podłoże selektywne do zliczania potencjalnie mykotoksynotwórczych grzybów w żywności po 24-48h inkubacji w 30° C. Grzyby A. flavusA. parasiticus na tym podłożu mają pomarańczowo-żółty spód kolonii. A. niger wytwarza kolonie z jasnożółtym spodem, ale łatwo się go różnicuje po dłuższej hodowli ze względu na wytwarzanie czarnych główek konidioforów. A. ochraceus ma pomarańczowo-żółty spód, ale na tym podłożu tworzy kolonie dopiero po wydłużonym czasie inkubacji.

_dsc3403
Spód kolonii A. flavus  na podłożu AFPA [fot. P. Krzyściak]

Skład podłoża: wyciąg drożdżowy, pepton, cytrynian żelaza(III) amonu, dichloran, chloramfenikol, agar i wodę destylowaną lub dejonizowaną.

akaulioza  (acauliosis) – nazwa choroby: a. skóry  (acauliosis cutis), a . paznokci (acauliosis unguium) wywołanej przez Scopulariopsis brevicaulis. Nazwy prawdopodobnie po raz pierwszy użył Vignolo-Lutati na określenie grzybicy skóry wywołanej przez Scopulariopsis brevicaulis wówczas opisanego jako nieznany gatunek Acaulium. [Vignolo-Lutati, K. (1913). Über eine neue Mykosis (Acauliosis). Archiv Für Dermatologie Und Syphilis, 118(2), 681–698. doi:10.1007/BF01827690]

akroauksyczny (akros + auxo + –ikos; acroauxic) – dotyczy wzrostu na długość ograniczonego do rejonu wierzchołkowego (szczytowego) strzępki

akrokonidium  – zarodnik powstający na szczycie

akrogeniczny – (ang. acrogenous) dotyczy sytuacji gdy zarodniki powstają i zawieszone są na szczycie komórki zarodnikotwórczej [MycologyOnline]

akrogeniczna fialida

akropetalny – (ang. acropetal –gr. acros=najwyższy, łac. petere = przez, przechodzący przez coś) przebiegający od dołu do góry – elementy najmłodsze znajdują się najbliżej szczytu; w przypadku grzybów termin stosowany odnośnie łańcucha zarodników, w którym najmłodszy jest na szczycie, a najstarszy u podstawy np. Alternaria (por. bazypetalny) [sjp.pl, pwn.pl, MycologyOnline]

akropleurogeniczny – (ang. acropleurogenous) sytuacja gdy zarodniki tworzą się na szczycie i wzdłuż konidioforu [MycologyOnline]

akrospora = akrokonidium

akrosporyczny

aleuriokonidium (=aleuriospora) – szczytowy lub boczny zarodnik taliczny (plechowy), który powstaje na skutek rozrostu niezróżnicowanej strzępki lub na krótkiej szypułce, uwalniany poprzez lizę lub rozpad ściany komórkowej komórki wspomagającej; zwykle można go rozpoznać po ściętej podstawie; np. makrokonidia dermatofitów [FMM, MycologyOnline]

aleuriospora – por. aleurioonidium

ALL – skrót od acute lymphoblastic leukemia – ostra białaczka limfoblastyczna

allelozymy – izoenzymy będące produktami genów allelicznych (w mykologii porównanie allelozymów ma miejsce w technice typowania szczepów – MLEE)

ALS – rodzina powierzchniowych adhezyn Candida albicans [FMM]

amerokonidium – zarodnik jednokomórkowy (jednokomorowy), o stosunku długości szerokości nie większej niż 15:1  [MycologyOnline, prof. Marcinkowska]

amerospora (=amerokonidium)

amfoterycyna B (AmB, AMB) – makrolidowy antybiotyk przeciwgrzybiczy z grupy polienów o szerokim spektrum działania

ampulla

ampułkowaty (ampuliform) – w kształcie ampułki; rozszerzony u dołu a wydłużony i zwężony u szczytu [nagrzyby.pl]

anamorfa – forma rozmnażania bezpłciowego grzybów (rozmnażająca się poprzez mitozę) por. teleomorfa, synanamorfy i holomorfa

anastomoza – krótkie połączenie pomiędzy strzępkami; zrost pomiędzy rozgałęzieniami tej samej lub rożnych strzępek (lub pochodnych struktur) w celu wytworzenia sieci [MycoBank]

anidulafungina (ANF) – lek przeciwgrzybiczy z grupy echinokandyn

annellida – wyspecjalizowana komórka zarodnikotwórcza, która wytwarza zarodniki na drodze enteroblastycznej; na szczycie komórki występuje kolumna szczytowych blizn (strefa annelacji) np. u Scopulariopsis brevicaulis (por. fialida) [IPF]

annelida.svg
Schemat budowy annelidy.

annellidyczny

annelliczny/annellacja

annellokonidium (=annellospora) zarodnik powstający z annellidy poprzez konidiogenezę enteroblastyczną

annellofor – konidiofor lub trzonek (szypułka) podtrzymująca annelidę [FMM]

annellospora – patrz annellokonidium

anteridium (antheridium) – gametangium męskie

antropofilny – odnośnie dermatofitów, które preferencyjnie zakażają człowieka – ludzie są ich naturalnymi gospodarzami [FMM]

antygen – (nazwa pochodzi od antibody generation) pierwotnie określenie substancji stymulującej wytwarzanie przeciwciał, obecnie są to wszystkie substancje, które są rozpoznawane przez układ immunologiczny (immunogeny – substancje stymulujące odpowiedź immunologiczną, antygeny – stymulujące powstawanie przeciwciał). Chemicznie są to zwykle białka lub polisacharydy – części bakterii, wirusów, grzybów itd. (otoczki, fragmenty ściany komórkowej, wici, rzęski, toksyny). [Illustarted Dictionary of Microbiology]

apex

apofiza (apophysis) – zależnie od gatunku jest to dzwonowate lub lejkowate rozdęcie na wierzchołku sporangioforu poniżej sporangium u Mucorales [FMM]

artryczny

artrokonidium – zarodnik powstały w wyniku fragmentacji strzępki (konidiogeneza taliczna) poprzez rozdzielenie w miejscu podwojonej w czasie tworzenia artrospor przegrody; w mikroskopie świetlnym widoczne najczęściej jako prostokątne zarodniki np. u Geotrichum candidum [FMM]

artrogeniczny

artrospora – por. artrokoniudium

ascus  (l. mn. asci) – worek (gr askos = bukłak na wino),  zwykle wielokomórkowa struktura rozmnażania płciowego w której powstają po kariogamii i mejozie haploidalne zarodniki workowe – askospory [FMM].

askoma (ascoma l.mn. ascomata) – por. askokarp

askokarp – owocnik grzybów workowych zawierający worki

askospora – haploidalny zarodnik rozmnażania płciowego workowców tworzony wewnątrz worka po procesie  kariogamii i mejozy [FMM]

aspergilloma – grzybniak kropidlakowy – ang. fungus ball – kula grzybowa, masa strzępek Aspergillus w otoczeniu macierzy ze szczątków komórkowych i  fibryny, zawieszona w przestrzeni powietrznej w jamach płucnych powstałych po przebytych chorobach np. gruźlicy; aspergiloma może równiż powstać w zatokach [FMM]

asymilacja

asymetryczny

auksotrofy – organizmy cudzożywne wymagające do swojego wzrostu suplementacji określonym związkiem lub związkami np. adeniną lub biotyną, właściwości auksotroficzne są podstawą testów identyfikacyjnych opartych na asymilacji lub braku asymilacji określonych związków jako jedynego źródła węgla (por. auksonogram)

auksanogram

azole

azygospora – struktura przypominająca zygosporę nie powstała przez zlanie gametangiów

B

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

BAL – skrót od bronchoalveolar lavage – popłuczynu oskrzelikowo-pęcherzykowe

ballistospora – zarodnik wystrzeliwany za pomocą zmiany turgoru komórki

bazauksyczny

bazydiospora – haploidalny zarodnik rozmnażania płciowego tworzony na podstawce (bazydium) po wcześniejszej kariogamii i mejozie

bazydium

bazypetalny (basipetal) –  rozwijający się od wierzchołka do podstawy; słowo opisujące rodzaj konidiogenezy, w której najmłodszy zarodnik tworzony jest u podstawy łańcucha np. zarodniki tworzone na fialidach i annelidach są bazypetalne [FMM]

bazytoniczne rozgałęzienie

BHI – brain heart infusion – wyciąg sercowo-mózgowy używany do wzbogacania podłoży, czasami z dodatkiem 5% krwi baraniej (BHIA, BHIA+blood)

bilateralna symetria

bielnik – Candida – bielnik biały – Candida albicans

bifialida

biofilm

biologiczny czynnik chorobotwórczy – posiadające zdolność wywoływania objawów chorobowych drobnoustroje komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty, zewnętrzne i wewnętrzne pasożyty człowieka lub wytwarzane przez nie produkty, cząstki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie hodowle komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty [Dz. U. 2008 nr 234 poz 1570]

biverticilliate – dwuokółkowy – u gatunków Penicillium posiadających dwa rzędy rozgałęzień (okółek)  bezpośrednio pod fialidą [FMM]

blastyczny – (gr. blastos = zarodek, kiełek) – termin odnosi się do rodzaju konidiogenezy w której strzępka lub komórka drożdżowa uwypukla się, tworząc po migracji jądra i cytoplazmy blastokonidium. Po zakończeniu formowania blastokonidium wytwarzana jest przegroda  oddzielająca formowaną komórkę od komórki wyjściowej (matczynej). Pączkowanie [FMM].

blastogeniczny

blastokonidium –

blastesis

botrioaleuriospora

botrioblastospora

botriomykoza –

 

C

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

Calcofluor White – barwnik fluorescencyjny, który nieswoiście wiąże się ze ścianą komórkową grzybów

CANVChrysosporium anamorphs of Nannizziopsis vriesii – skrót oznaczający grupę grzybów odpowiedzialna za zakażenia u gadów

CAPD – ang. Continous ambulatory peritoneal dialysis – ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa – procedura medyczna stosowana w zaawansowanej przewlekłej niewydolności nerek w celu oczyszczenia krwi w zastępstwie nerek. Jest czynnikiem sprzyjającym występowaniu zapelenia otrzewnej w tym zapaleniu grzybiczemu głównie o etiologii Candida.

cenocyt [gr. koinós ‘wspólny’, kýtos ‘komórka’] – rodzaj komórczaka, wielojądrowa komórka, wielojądrowy organizm lub część organizmu;  podziałom jądra nie towarzyszą podziały komórki z wykształceniem wewnętrznych ścian komórkowych (sept) – strzępki cenocytyczne spotyka się u Mucorales [encyklopedia.pwn.pl]

CFU – colony forming unit – jednostki tworzące kolonie

chlamidospora –  wstawkowy lub końcowy zarodnik taliczny powstały z powiększenia i zagęszczenia protoplazmy i kumulację lipidów w obrębie istniejącej komórki, zwykle z pogrubiałą ścianą komórkową, uwalniany poprzez dezintegrację komórki towarzyszącej  – uważany jest za zarodnik przetrwalnikowy, pozwalający na podtrzymanie przy życiu osobnika w okresie niesprzyjających warunków środowiskowych. Bezpłciowy charakter tych zarodników odróżnia je od teliospor u niektórych podstawczaków; termin stosowany powszechnie do wytwarzanych w hodowlach Candida albicans na podłożu zubożonym (podłożu ryżowym z 1 % Tweenem) pod szkiełkiem nakrywkowym okrągłych pęcherzyków na końcach strzępk z pogrubiałą ścianą komórkową, które w przeciwieństwie do właściwych chlamidospor nie germinują ani nie towrzą zarodników in vitro [McGinnis Laboratory Handbool of Medical Mycology].[IPF]

chityna – liniowa cząsteczka  zbudowana z N-acetyloglukozaminy połączonej wiązaniami beta-1,4. Główny składnik, stanowiący zrąb ściany komórkowej, większości grzybów (nieobecny u Pneumocystis)

choroby zakaźne – choroby, które zostały wywołane przez biologiczne czynniki chorobotwórcze, które ze względu na charakter i sposób szerzenia się stanowią zagrożenie dla zdrowia publicznego [Dz. U. 2008 nr 234 poz 1570]

CHROMagar Candida

chromofilny

chromoblastomykoza –  przewlekłe zakażenie grzybicze skóry lub tkanek podskórnych powstałe w wyniku wniknięcia w skutek urazu, najczęściej zakłucia częściami roślin, grzybów ciemnopigmentowych. Czasami czynniki etiologiczne zawężane są jedynie do grzybów z rzędu Chaetothyriales. Typowe zmiany mają kształt kalafiorowych guzków, jednak mogą przybierać również inne formy. W zainfekowanej tkance obecne są charakterystyczne, zabarwione na brązowo, grubscienne murkowate komórki – komórki sklerotyczne (ciałka  Medlara). Obecność tych struktur jest kryterium histopatologicznym rozpoznania chromoblastomykozy [Krzyściak, Pindycka-Piaszczyńska, Pindycki PDiA 2014]

chromomykoza

 

ciałko gwiaździste (asteroid body) – eozynofilne kompleksy przeciwciało-antygen odkładane  in vivo w postaci promienistych wypustekwokół ogniska zakażenia bakteryjnego, grzybiczego lub pasożytniczego. W mykologii najczęściej związane z formą drożdżową Sporothrix schenckii obecną w tkankach, ale także wtręty w komórkach olbrzymich w sarkoidozie i berylozie [FMM].

clavate – maczugowaty, w kształcie maczugi, zwężający się ku podstawie [IPF]

CLSI – Clinical Laboratory Standards Institute

coremium

czuprynka – nazwa polska rodzaju Chaetomium np. czuprynka kulista Chaetomium globosum

D

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

Dematiaceaeprzestarzale rodzina grzybów mitosporowych z melaniną w ścianach komórkowych zarodników lub komórek strzępek

denticlewyrostek, uwypuklenie w kształcie ząbka lub cienkiej nitki, na której tworzone są zarodniki [FMM]

derm-, dermato

dermatofity – [gr derma= skóra + phyton = roślina], patogenne dla człowieka lub zwierząt grzyby z rodzajów Epidermophyton, Microsporum Trichophyton

dermatofitoza – zakażenie grzybicze warstwy rogowej skóry (stratum corneum), włosów lub paznokci wywołane przez dermatofity

dermatomykoza – zakażenie grzybicze skóry i/lub jej przydatków (włosy paznokcie); niektórzy zawężają termin do zakażenia skóry powodowanego przez grzyby niedermatofitowe – drożdże i pleśnie

didymospora – zarodnik dwukomórkowy, przedzielony pojedynczą przegrodą poprzeczną. Np. u Trichothecium roseum, Microsporum nanuum.

dikarion, para jąder sprzężonych, pochodzących od różnych organów rodzicielskich; powstają podczas rozmnażania płciowego i zazwyczaj jednocześnie podlegają podziałom. Występowanie jąder sprzężonych jest charakterystyczne dla podstawczaków i workowców, które łączone są w podkrólestwoDicarya [encyklopedia.interia.pl, FMM].

dikti-, diktio-

diktiochlamidospora

diktiokonidium – zarodniki wielokomórkowe, z przegrodami w wielu płaszczyznach, murowate [prof. Marcinkowska]

diktiospora=diktokonidium

DLSO (Distal Lateral Subungual Onychomycosis)

dolipor –

drożdże (ang. yeast) – jednokomórkowe formy grzybów rozmnażające się najczęściej poprzez pączkowanie (tworzenie blastospor), podział (Zygosaccharomyces) lub fragmentację strzępki (Geotrichum, Trichosporon). W czasie rozmnażania płciowego nie tworzą owocników. Niektóre gatunki mogą wytwarzać pseudostrzępki, strzępki prawdziwe oraz zarodnik przetrwalnikowe (chlamidopsory). Systematycznie należą do rożnych typów w obrębie królestwa grzybów. Wśród workowców stanowią monofiletyczną grupę, natomiast wśród podstawczaków formy drożdżowe spotyka się w różnych typach.

dymorfizm (również spotykany zapis: dimorfizm), dwupostaciowość – występowanie dwóch form, w przypadku grzybów zwykle formy strzępkowej i formy drożdżowej. Dymorfizm najczęściej związany jest z temperaturą – grzyby dymorficzne wzrastają w temp. 25-30 w formie strzępkowej a w temp. 37 st w formie drożdżopodobnej. Dymorfizm Candida albicans nie zależy od temperatury zmiana morfologii z drożdżowej na strzępkową zachodzi pod wpływem obecności surowicy, zwiększonej ilości CO2 i innych czynników.

dysjunktor – komórka rozdzielająca –  łącząca w łańcuchu dwa zarodniki, rozpad lub liza komórki dysjunktorowej uwalnia zarodniki; fragmenty komórki rozdzielającej mogą pozostać na zarodnikach ma to miejsce np. u Coccidioides drożdże

dysgoniczny – przeciwieństwo eugoniczny, określenie wolnego wzrostu drobnoustrojów [IPF]

E

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

echinulate – (łac. echinus = jeż) pokryty małymi delikatnymi lub szorstkimi kolcami [FMM]

egzema –

ECM (extracellular matrix) – macierz pozakomórkowa wytwarzana przez grzyba podczas formowania biofilmu np beta-1->3-D-glukan w biofilmie Candida (ECM – odnosi się do macierzy między komórkowej między komórkami ssaków) [FMM]

egzoantygen – rozpuszczalny antygen wydzielany przez grzyby na początku ich rozwoju. Ta właściwość została wykorzystana w teście precypitacji, w którym bada się ekstrakt z nieznanego grzyba (dimorficznego) z referencyjną surowicą odpornościową [FMM]

egzogenny – pochodzący z poza organizmu np.  aspergiloza jest grzybiczą egzogenną (zarodniki wnikają do płuc ze środowiska) [PK]

EIA – ang. skrót od enzyme immunoassay – test immunoenymatyczny

ektotriks (ectothrix) – sposób ułożenia zarodników po zajęciu włosa przez dermatofity, w którym strzępki wzrastają wewnątrz trzonu włosa a artrokonidia są formowane jako otoczka na zewnątrz trzonu [FMM]

12496112_503078449863072_7314656832204118034_o
Ektotriks wywołany przez T. verrucosum. Mikroskop fluorescencyjny barwienie CFW.

elipsoidalny

endemiczny – termin używany do określenia grzybic występujących w określonych regionach geograficznych (grzybice endemiczne) lub do grzybic, które mogą być rozprzestrzenione na całym świecie ale z lokalnymi miejscami częstszego występowania (np. sporotrychoza w Andach) [FMM]

endo-

endogenny;  endogeniczny – powstający  wewnątrz organizmu (w przypadku określenia zakażeń endogennych odnosi się do całości organizmu również powierzchni powłok skórnych – np. łupież pstry jest grzybicą endogenną) [SJP PWN]

endokonidiofor

endokonidium

endokonidium (endospora) – zarodnik rozmnażania bezpłciowego powstający wewnątrz komórki zarodnikotwórczej – niezróżnicowanej jak w przypadku endospor Aureobasidium lub wewnątrz sferuli, jak ma to miejsce u Coccidioides

endotriks (endothrix) – sposób zarodnikowania dermatofitów podczas zajęcia włosa; po rozwinięciu grzybni wewnątrz trzonu włosa ulega ona rozpadowi na artrokonidia, nie powstają natomiast zarodniki na zewnątrz włosa [FMM]

en grappe – [fr. grappe] – mikrokonidia zebrane w gronopodobne skupiska – termin używany do opisania zarodnikowania u niektórych dermatofitów np. zoofilnych szczepów Trichophyton mentagrophytes [FMM]

enteroblastyczny (gr. entos = wewnątrz + blast = pączek) – rodzaj konidiogenezy w której zewnętrzna ściana komórki zarodnikotwórczej rozpada się, pozwalająca by wewnętrzna ściana wzrastając stworzyła ścianę powstającego zarodnika. W ten sposób tworzone są zarodniki przez fialidy u Aspergillus lub Phialophora [FMM]

enterotaliczny

en thyrse – w tyrs (wiecha wierzchotkowa) termin określający mikrokonidia przyczepione pojedynczo wzdłuż strzępki, termin używany do określenia zarodnikowania u niektórych dermatofitów np. Trichophyton rubrum [FMM]

epidemia – wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we wcześniejszym okresie albo wystąpienie zakażeń lub chorób zakaźnych dotychczas niewystępujących [Dz. U. 2008  nr 234 poz 1570]

eponychium 

ergosterol

„etest” – (kolokwialne określenie od komercyjnego testu E-test – epsilometer test)  pasek z gradientem stężeń związku przeciwdrobnoustrojowego, służący do określenia wartości MIC, poprzez odczyt początku eliptycznej strefy zahamowania wzrostu powstałej w wyniku dyfuzji tego związku do podłoża. Test został po raz pierwszy opisany w 1988 r, a do masowej produkcji wprowadzony przez firmę AB Biodisk w 1991 r. Obecnie producentem E-testów jest firma BioMerieux [FMM, Wikipedia]

Eukaryota

F

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

falcate

filament

filamentacji test

fusiform

fialida – (z greckiego phiale – mała butelka, słój, w architekturze fiala oznacza pinakiel, sterczynę – małą wieżyczkę zakończoną ostrosłupem) – butelkowata (cylindryczna lub w kształcie kolby) komórka zarodnikotwórcza zarodnikowania enteroblastycznego, w której koniec nie ulega zmianie w czasie tworzenia kolejnych pojedynczych lub częściej układających się w bazypetalne łańcuchy lub główki zarodników. Komórka może posiadać pojedyncze – umieszczone wtedy na szczycie,  lub wielokrotne miejsca uwalniania zarodników. Fialidy tworzą np. Acremonium spp (główki zarodników), Aspergillus spp., Penicillium spp. (bazypetalne łańcuchy),  (por. annelida, monofilaida, polifialida)

fialida.svg
Schematyczny przekrój przez szczytową część fialidy.

fialidyczny

fialokonidium – określenie zarodnika powstałego we fialidzie

fialospora

fikomykoza (phycomycosis) – grzybica wywołana przez grzyby niższe phycomycetes (por.) – czasami termin używany synonimicznie do zygomykozy, mukormykozy – jednak pojęcie fikomykozy jest szersze – obejmuje również entomoftoromykozę, chytridiomykozę…

floccose – kłaczkowaty, przy opisie kolonii [IPF]

flukonazol – lek z grupy triazoli, dobrze się wchłania i jest dobrze tolerowany. Wykazuje dobrą aktywność wobec Candida albicans C. parapsilosis natomiast Candida krusei jest na ten lek naturalnie oporna, a C. glabrata ma zmniejszoną wrażliwość. Stosowany w leczeniu krytpokokozy. Nie działa na pleśnie np. Aspergillus.

-for

fragmentospora

fragmokonidium – zarodniki podzielone przegrodami poprzecznymi na trzy- i więcej komórek [prof. Marcinkowska]

fumagilina – antybiotyk wytwarzany przez Aspergillus fumigatus stosowany dawniej przez pszczelarzy do leczenia mikrosporydiozy wywołanej przez Nosoma ceranae, jest toksyczny dla ssaków

fungemia – obecność żywych komórek grzybów we krwi (kandydemia – obecność komorek Candida we krwi)

Fungi imperfecti – grzyby niedoskonałe, mitosporowe – nie mające form rozmnażania płciowego  – termin przestarzały. Obecnie większość grzybów z tej grupy została przyporządkowana do któregoś z typów (najczęściej workowców) [PK]

fusiform – (łac. fusus = wrzeciono) – wrzecionowaty, zwężający się w obu końcach.

G

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

gangliform

gangliospora – (z greckiego „guz podskórny”, rozdęcie, wg Galena coś zorganizowane w kształt kuli) – aleuriospora; zarodnik holoblastyczny; termin wprowadzony przez Subramaniana w 1962 r. na określenie zarodnika powstającego przez rozdęcie szczytu strzępki np. u Bactridium, Amblyosporium, Scopulariopsis. Gangliospora powstaje z rozdęcia całego szczytu strzępki, podczas gdy blastospora przez rozdęcie ograniczonej strefy na szczycie strzępki (patrz rysunek). Rozróżnienie między tymi typami zarodników jest niezwykle trudne, zwłaszcza, gdy szczyt konidioforu jest cienki.  [ H C Dube: Introduction To Fungi, 3E, MycoBank]

powstawanie gangliospory.svg
Schemat wyjaśniający różnice między powstawaniem blastospory i gangliospory (wg Dube 2009 zmienione)

geofil – (gr. ge ­ ziemia, phileo ­ lubię) — organizm bytujący w glebie np. Microsporum gypseum.

germ-tube test

glabrous – gładki, o woskowej teksturze w opisie kolonii [IPF]

gliotoksyna – mykotoksyna (diketopiperazyna) wydzielana m. in. przez Aspergillus fumigatus posiada działanie immunosupresyjne dla neutrofilów poprzez blokowanie hydrolazy LTA4 i blokowanie w ten sposób wydzielania leukotrienów B4.  Nazwa pochodzi od Gliocladium fimbriatum, z którego po raz pierwszy wyizolowano tę toksynę.

globose

grzybnia

gymnotecjum (gymnothecium l. mn. gymnothecia) –  askokarp w którym worki są rozmieszczone w luźnej sieci strzępek [IPF]

H

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

helikokonidium – zarodniki skręcone w jednej lub wielu płaszczyznach, ślimakowato wygięte, jedno- lub wielokomórkowe [prof. Marcinkowska]

heterotaliczny – dosłownie: o różnoimiennej plesze, określenie grzyba,który wymaga do rozmnażania drugiego osobnika o kompatybilnym typie parowania (mating type) [IPF]

hilum (l. mn. hila) – blizna u podstawy zarodnika; dobrze widoczna u np. Cladosporium lub Exserohilum

hiperkeratoza

hol-, holo-

holoblastyczny – rodzaj konidiogenezy, w której zarówno wewnętrzna jak i zewnętrzna ściana komórki zarodnikotwórczej ulega rozdęciu w celu wytworzenia zarodnika [IPF]

homotalizm  – sytuacja w której szczep grzyba może parzyć się z samym sobą (obojnactwo)

homotaliczny – wykazujący homotalizm, osobnik o jednoimmienej plesze

hialinowy – bezbarwny, przejrzysty, półprzeźroczysty, przeświecający

hialo-

hialospora

hypha

hyponychium

I

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

imidazole

integryny

inteina – fragment białka, który jest zdolny do samoistnego wycięcia się i połączenia pozostałych części (ekstein) w procesie sklejania (splicing) białek. Inteina VMA znalazła zastosowanie w róznicowaniu krytpogatunków w obrębie Candida parapsilosis sensu lato

inter-

interkalarna komórka

inwazyjna kandydoza (invasive candidosis) – jest to zakażenie grzybicze, które występuje  w momencie gdy komróki Candida wnikają do układu krążenia. W momencie, gdy grzyb jest w krwiobiegu może rozsiać sie do innych części organizmu i spowodować infekcję [CDC]

 

inwazyjna choroba grzybicza (Invasive Fungal Disease; IFD) – zaproponowana w 2002 roku przez dwie organizacje [European Organization for Research and Treatment of Cancer/Invasive Fungal Infections Cooperative Group (EORTC) i the National Institute of Allergy and Infectious Diseases Mycoses Study Group (MSG)] definicja dla  celów badań klinicznych i epidemiologicznych określająca prawdopodobieństwo wystąpienia u danego pacjenta grzybicy inwazyjnej . Definicja ma pomagać w doborze homogenicznej grupy pacjentów do oceny skuteczności nowych leków i strategii terapeutycznych oraz ułatwiać porównanie wyników i komunikację między grupami naukowców. Definicja wyróżnia trzy poziomy prawdopodobieństwa wystąpienia zakażenia inwazyjnego: potwierdzone (ang. proven), prawdpodobne (ang. probable) i możliwe (ang. possible) inwazyjne zakażenie grzybicze. [De Pauw i wsp. Clin Infect Dis. 2008; 46:1813–1821]

inwazyjne oportunistyczne zakażenie grzybicze (Invasive Fungal
Infections, IFI) [Ascioglu i wsp. CID 2002;34:7-14)

inwazyjne zakażenie grzybicze (grzybica inwazyjna) – zakażenia w przebiegu których mikroorganizmy (tu grzyby) namnażają się w organizmie gospodarza w miejscach, które fizjologicznie powinny być jałowe (np. krew lub płyn mózgowo-rdzeniowy). Grzybicą inwazyjną jest również grzybica podskórna. Zakażenia inwazyjne mogą przebiegać z sepsą lub do niej prowadzić.

itrakonazol – lek przeciwgrzybiczy z grupy azoli, działa przeciw drożdżom Candida, pleśniom Aspergillus (lek III rzutu), dermatofitą (działanie grzybostatyczne). Zmienne wchłanianie z przewodu pokarmowego.

ITS region

izoenzymy (izozymy) – formy wielorakie enzymów katalizujące te same reakcje biochemiczne

J

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

K

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

kandydoza – zakażenie wywołane przez grzyby Candida (w szerokim znaczeniu rodzaju np. również Candida krusei / Issatchienka orientalis).

kariogamia

kerion Celsi – guzy ropiejące w obrębie skóry w przebiegu ciężkiej postaci grzybicy strzygącej głębokiej

kateniferyczny

kefalosporium

keratyna

keratynazy

keratynofilny

kerion

ketokonazol – lek z grupy imidazoli, w leczeniu grzybic zastosowanie ograniczone do zakażeń powierzchniowych. Jest składnikiem szamponów przeciwłupieżowych.

klejstotecjum – otocznia, kulisty owocnik grzybów , bez ujścia, worki rozmieszczone są bezładnie wewnątrz owocnika, uwalniane są po pęknięciu lub rozpadzie [prof. Marcinkowska]

komórka

koloratka collarette

konidium – zarodnik rozmnażania bezpłciowego, bez zdolności aktywnego ruchu, haploidalne komórki identycznej genetycznie z komórkami rodzicielskimi

konidialny

konidiangium

komórka zarodnikotwórcza

konidiofor

konidiospora

koremium

kropidlak

kryptogatunki, gatunki siostrzane — gatunki bardzo podobne pod względem budowy morfologicznej, lecz niezdolne do krzyżowania się w przypadku występowania rozmnażania płciwoego; odróżnialne na podstawie różnic genetycznych. Przykładem gatunków siostrzanych są Candida metapsilosis, Candida orthopsilosis, Candida parapsilosis, Candida orthopsilosis klasyfikowane do tej pory jako Candida parapilosis sensu lato.

kserofilny

kserofity

kserospory

L

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

leukonychia

liza

lizozym

laktoferryna

LPCB – lactophenol cotton blue

Ł

łożysko paznokcia (ang.  nail bad)

M

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

macierz paznokcia (ang. nail matrix)

makro-

makrokonidium

mannan

melanina

melanonychia

mentagra – termin określający zmiany na podbródku (łac. mentum), utworzony na wzór istniejących terminów np. podagra  oznaczający liszaj lub grzybicę brody. Termin został upamiętniony w nazwie jedengo z gatunków Trichophyton – T. mentagrophytes [pojawia się w Słowniku łacińsko-polskim Bartłomieja z Bydgoszczy wyd. Instytutu Badań Literackich PAN]

Słownik

merosporangium

metula

mezofil

MIC – minimum inhibitory concentration

mikrobiom (ang. microbiome) – pojęcie określające zespół genów wszystkich mikroorganizmów w danej ich zbiorowowści np. mikrobiom człowieka (wszystkie geny drobnoustrojów, jakie można wykryć u człowieka). Często pojęcie używane jest w znaczeniu całej zbiorowości mikroorganizmów w danej lokalizacji.

mikrobiota A collection or community of microbes.

mikrokonidium

mitosporowy

merystematyczny

metula (metulae)

mikro-

mikroalurospora

moniliform – łac. monilia = naszyjnik

monilispora

moniliaza, monilioza – przestarzała nazwa choroby wywołanej przez Candida albicans, termin pochodzi od  od nazwy rodzajowej Monilia użytej przez Johna Hilla w 1751 r

mon-, mono-

monomorficzny

mucilaginous

mucykarmina (Mayera)

murkowaty

muriform

myc-, mycet-, myceto-, myco-, -myces

mycelialny

mycelium

mycetoma –

mykafungina

myks-, mykso-

N

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

nitczaki  – spotykane w niektórych opracowaniach polskie określenie hyphomycetes; grzyby strzępkowy  [

nystatyna (NYT)

O

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

obclavate

obłączek

obrąbek naskórkowy

-oid

oidium (l. mn. oidia) – przejrzyste, zwykle cienkościenne zarodniki rozmnażania bezpłciowego powstałe poprzez rozpad strzępki na okrągłe (owalne) komórki u niektórych grzybów np.  Mucor sp. W przeciwieństwie do chlamidospor nie są zdolne do przetrwania w niesprzyjających warunkach.

oidia
Oidia powstałe z przekształcenia strzępek.

onycholiza

onychomykoza – grzybica paznokci

onychoreksja

 

OPC – andg. skrót od Oropharyngeal Candidiasis – kandydoza jamy ustnej i gardła

oropharyngal candidiasis – kandydoza jamy ustnej

ortofialida

ostiola – por lub otwarcie w strukturach rozmnażania płciowego (owocnikach) – perytecjach lub w formach bezpłciowych – pyknidium, przez które zarodniki zostają uwolnione [FMM]

ovoid

P

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

PAMP – pathogen associated molecular pattern

parch  – określenie dla grzybiczych zmian skórnych – strupnia woszczynowego (zabór pruski) lub świerzbu (Księstwo Warszawskie)

parentesom – (parenthesis + soma) czapeczka na porze w przegrodzie, zakrzywiona podwójna błona po każdej stronie przegrody z doliporem [MycoBank]

paronychia

PAS – Periodic acid-schiff

pączowanie (ang. budding) -> blastyczny

penicilliform

penicylina

perkurentny

perydium – osłonka, ściana owocników workowych zbudowana z jednej lub częściej kilku warstw komórek strzępek grzybni. Układ tych komórek tworzy charakterystyczne tekstury: kulistą, wielościenną, prostokątną, strzępkowaną z luźno ułożonych komórek, poplątaną z komórek zbitych, równoległą, luźną [prof. Marcinkowska]

perytecjum -owocnik workowy posiadający ujście na szczycie różnej wielkości szyjki, owalny, elipsoidalny, gruszkowaty, kolbowaty lub jajowaty

pędzlak

phycomycetes – była klasa zawierająca tzw. grzyby niższe (Chytridiomycetes, Hyphochytridiomycetes, Oomycetes, Zygomycetes i Trichomycetes  (por. fikomykoza) [MykoBank]

piknidium –

pityriasis versicolor – łupież pstry plecha (thallus)

pleomorfizm – różnopostaciowość, występowanie tego samego gatunku grzyba w różnych postaciach morfologicznych (synanamorfy), w przypadku dermatofitów może oznaczać zmianę „dzikiej” morfologii wzrostu grzybni do formy białej kłączkowatej niezarodnikującej

pleur-, pleuro-

pleurofialida

płytka paznokciowa

poli-

poliblastyczny

polimorficzny

polifialida

porokonidium

porospora

pozakonazol (PSC) – lek z grupy triazoli o szerokim spektrum działania obejmującym in vito sprzężniaki z rzędu Mucorales

presepsyna – rozpuszczalny podtyp receptora CD14  (sCD14-ST) – marker oznaczany w celu rozpoznania sepsy. CD14 będąc receptorem dla komplesku LPS-LBP może aktywować szlak transdukcji sygnału i kaskadę zapalną prowadząc do uogólnionej odpowiedzi zapalnej. W mykologii medycznej znalazła zastosowanie w diagnozie noworodkowej sepsie o etiologii Candida.

prototrofy – organizmy heterotroficzne, wzrastające na podłożach minimalnych, nie wymagające do wzrostu suplementacji w specjalne składniki odżywcze (por. auksotrofy)

PRRs pattern recognition receptors

pseudohomotalizm – szczepy mogą się ze sobą parzyć, ale jądra, które ulegają zlaniu są różnych typów płciowych

pseudokonidoum

pseudomycelium

pseudostrzępka –

pseudogrzybnia

PSO (Proximal Subungual Onychomycosis)

pullulan

pyriform – (łac. pyru = gruszka) – gruszkowaty

R

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

rachis

rakietowa strzępka (raquet hyphae) – rozdęte na jednym z końców komórki strzępki przypominające ułożone jedna za drugą rakiety tenisowe

ram-, rami-, ramo- ramikonidium

reolityczny – odnośnie sposobu uwalniania zarodników  w konidiogenezie tallicznej polegający na oddzieleniu się w obrębie ściany komorowej komórki podstawnej (wyjściowej) por. schizolityczny

re-

ryz-, ryzo-, -ryza

ropień (ang. abscess łac. abscessus) ostro odgrodzone zbiorowisko ropy w przestrzeni tkankowej

ryzoidy – rozgałęzione strzępki wyglądem przypominające korzenie roślin, wzrastają w podłoże i zakotwiczają grzybnię [FMM]

S

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

sarciniform

schizofialida

schizolityczny – odnośnie oddzielania się zarodników w konidiogenezie tallicznej. W tym przypadku separacja następuje w obrębie przegrody między komórkami por. reolityczny.

scutulum  miseczka, tarczka wielkości od kilku mm do kilku centymetra koloru żółtego powstająca przy zakażeniu Trichophyton schoenleinii (tinea favosa) zwykle wokół włosa. Zbudowana jest ze strzępek grzyba i komórek naskórka. Ma nieprzyjemny serowy zapach, po usunięciu wysięk surowiczo-krwawy.

sferula – kulista struktura wielkości ok. 10-80 μm średnicy zawierająca endospory tworzone przez Coccidioides podczas wzrostu in vivo. Każda z endospor może rozwinąć się w kolejną sferulę [FMM]

skler-, sklero-

sklerota

sklerocjum

sklerotyczne ciałka = ciałka Medlara, komórki murowate (por. chromoblastomykoza)

sept-, septi

septowany

septum l.mn.septa – przegroda, ściana poprzeczna,

sessile

seta

sferoplast – komórka, z której została usunięta ściana komórkowa. W przypadku grzybów (drożdży) najczęściej poprzez działanie zymolazy (glukanazy)

sferula

SGA – Sabouraud Glucose Agar = SDA Sabouraud Dextrose Agar

skolekokonidium – zarodnik jedno- lub wielokomórkowy, w kształcie wydłużonym, nitkowatym, stosunek długości do szerokości większym od 15:1, jednoosiowe lub wygięte pod kątem mniejscym niż 180 stopni.

SOT – solid organ transplant

Splendore’a-Hoeppliego, reakcja – eozynofilne, pseudogrzybicze struktury powstające w zakażonej tkance zbudowane z resztek nekrotycznych i  immunoglobulin. W USA często znajdowane w powiązaniu z botriomykozą, w tropikach reakcja ta może być spotykana wokół jaj schistosomy, mikrofilarii i różnych grzybów włączając w to S. schenckii -> ciałko gwieździste [FMM]

spor-, spori-, sporo-, -spore

spora

sporangium

sporangiola

sporangiofor

sporangiospora

sporodochium (l.mn. sporodochia)

sporofor – wyspecjalizowana strzępka u Entomophthorales, która wytwarza pojedynczy zarodnik

staurokonidium (staurospora) – zarodnik w kształcie gwiazdy u grzybów rozpowszechniających swe zarodniki drogą wodną, mogący być jedno lub wielokomórkowy (z przegrodami) np. u Arborispora

staurokonidium

stellate

sterygma (sterigma l.mn. sterigmata)

stolon – rozłóg (łac. stolo = gałąź) – strzępka rosnąca horyzontalnie względem substratu z której wyrastają ryzoidy i sporangiofory, obecność stolonu i ułożenie ryzoidów względem sporangioforów wykorzystywana jest w identyfikacji niektórych gatunków Mucorales [FMM]

mucormycotina-stolon.svg

stroma

sub-

subglobose

Surveillance –

sympodialny

synnema

syn-, sym-

synanamorfa – jedna z form rozmnażania bezpłciowego (anamorfa) wytwarzana przez ten sam gatunek grzyba np. Graphium jest synanamorfą Scedosporium apiospermum [FMM]

T

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

tall, talli-, tallo- –

talliczny  – rodzaj konidiogenezy w którym zarodnik powstaje poprzez przekształcenie istniejącej komóki strzępki, wcześniej podzielonej przez jedną lub więcej przegród (np. artrokonidia) lub gdy istniejąca komórka rozwija grube ściany komórkowe (chlamidospora), lub gdy zarodnik powstaje bezpośrednio z boku lub szczytu strzępki (makrokonidia u dermatofitów) [FMM]

tallokonidium

tallospora

thallus – plecha

teleomorfa – (gr teleos – skończony, morphe = froma, postać) – stadium rozmnażania płciowego grzybów – określane również jako „stadium doskonałe” [FMM]

terbinafina

test ureazowy – test wykrywający enzym rozkładający mocznik. Wykorzystuje się w nim podłoże z mocznikiem Christensena z różnymi modyfikacjami. Mocznik rozkładany jest przez ureazę do amoniaku, który powoduję zmianę pH i koloru indykatora (czerwieni fenolowej) z żółtej na różową. Za pomocą tego podłoża można różnicować drożdże workowe np. CandidaGeotrichum (wynik ujemny) z drożdżami podstawkowymi Cryptococcus, Trichosporon (wynik pozytywny) oraz gatunki dermatofitów Trichophyton mentagrophytes (+) z T. rubrum (-). [FMM]

_DSC9325
Test wykrywający zdolność rozkładu mocznika (aktywnośc ureazy) u dwóch gatunków drożdży (wynik ujemny dla Candida albicans – po lewej i pozytywny dla Cryptococcus neoformans – po prawej. Fot. P. Krzyściak)

triazole

trychofityna (trichofityna) – antygeny (przesącz z kolonii) Trichophyton o działaniu prozapalnym (reakcje alergiczne typ IV)

typ płciowy (mating type) – molekularny mechanizm, który reguluje kompatybilność w rozmnażaniu płciowym eukariontów

U

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

v

variable

verticil – okólek – dotyczy komórek zarodnikotwóczych, które układają się naokoło konidioforu (np. Verticillium, okółek blastokonidiów (blastospor) spotykany jest również wokół połączeń komóek w pseudostrzępkach Candida) [FMM]

vesicle

VVC – ang. skrót oznaczający kandydozę pochwy i sromu (vulvovaginal candidiasis)

W

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

wał paznokcia

wegetatywny

Wooda lampa, Wooda światło – lampa wytwarzająca promieniowanie UV (dł. fali 365 nm), które wzbudza fluorescencję niektórych grzybów, wykorzystywana jest przez dermatologów w diagnostyce grzybicy głowy lub łupieżu pstrego

Woronina ciałko – okrągły pęcherzyk otoczony błoną zawierający białko HEX-1, zlokalizowany w pobliżu poru w przegrodzie komórkowej w strzępkach workowców, odpowiedzialny jest za zaczopowanie poru w przypadku uszkodzenia sąsiedniej komórki, zapobiegając wypływowi cytoplazmy [FMM]

worykonazol – VRC,  lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, dobrze wchłaniany z przewodu pokarmowego, lek stosowany w aspergilozie

woszczynowiec – polska nazwa Trichophyton schoenleinii

WSO (White Superficial Onychomycosis)

Y

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

yeast

Z

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z

zakażenie – wniknięcie do organizmu i rozwój w nim biologicznego czynnika
chorobotwórczego [Dz. U. 2008  nr 234 poz 1570]; reakcja zapalna w odpowiedzi na obecność drobnoustrojów w tkankach, płynach lub jamach ciała, które prawidłowo są jałowe [empedium]

zakażenie inwazyjne

zakażenie oportunistyczne  zakażenie wywołane przez mikroorganizm, który zwykle nie powoduje chorób, ale staje się patogenny w przypadku niedomogów  układu odporności organizmu lub zmian w składzie jakościowym i ilościowym naturalnej mikrobioty

zakażenie pierwotne

zakażenie powierzchniowe

zakażenie szpitalne – zakażenie, które wystąpiło w związku z udzieleniem świadczeń zdrowotnych, w przypadku gdy choroba: a) nie pozostawała w momencie udzielania świadczeń zdrowotnych w okresie wylęgania albo b) wystąpiła po udzieleniu świadczeń zdrowotnych, w okresie nie dłuższym niż najdłuższy okres jej wylęgania [wg Dz.U. 2008 nr 234 poz. 1570]

zakażenie wtórne

zapalenie (łac. inflammatio) – reakcja obronna tkanki unaczynionej pod wpływem działania szkodliwych czynników egzogennych (cz. chemiczne, cz, fizyczne, cz. biologiczne – patogeny) lub endogennych. W celu nazwania procesu chorobowego do nazwy narządu lub tkanki zajętych stanem zapalnym dodaje się przyrostek -itis np. bronchitis = zapalenie oskrzeli.

zaraźliwość – zdolność biologicznego czynnika chorobotwórczego do przeżycia i namnażania oraz do wywołania objawów chorobowych po przeniesieniu go do organizmu innego człowieka lub zwierzęcia [wg Dz.U. 2008 nr 234 poz. 1570]

ziarniniak (granuloma) – małe grudki w przebiegu wielu chorób (gruźlica, kiła) histopatologicznie składające się z charakterystycznego zgrupowania makrofagów epitelioidalnych wraz z innymi komórkami zapalnymi oraz macierzy pozakomórkowej. Zwykle otoczone są przez limfocyty.

zoofilny – termin używany w odniesieniu do dermatofitów, które preferencyjnie kolonizują/zakażają zwierzęta (rzadziej ludzi lub bytują w glebie)

zoonoza – choroba wynikająca z przeniesienia czynnika etiologicznego z organizmu zwierzęcia do organizmu człowieka; w przypadku grzybów sztandarowym przykładem jest zakażenie Microsporum canis

zygokonidium – zarodnik rozmnążania bezpłciowego powstały przez zlanie się dwóch konidiów powstałych równocześnie na przyległych miejscach zrodnikotœórczych (!= zygospora)

zygomykoza – choroba wywołana przez przedstwicieli Zygomycota, obecnie poprawniej mukormykoza (por.), gdyż takson Zygomycota przestał obowiązywać

zygospora – zarodniki rozmnażania płciowego u sprzężniaków (Mucormycotina były typ Zygomycota)

zygosporokarp – owocnik zawierający zygosporoangia

zygosporangium – sporangium zawierające zygosporę powstałe po zlaniu się dwóch gametangiów

===================================

Literatura źródłowa:

[Cooke] Cooke WB: Terminology of the Fungi Imperfecti. Mycopathologia. 1974; 53:45-67

[AGCC] Krzyściak P, Skóra M, Macura AB: Atlas grzybów chorobotwórczych człowieka. MedPharm Polska, Wrocław 2011

[IPF] Cambell CK, Johnson EM, Warnock EM: Identifiaction of pathogenic fungi 2ed Wiley-Blackwell 2013.

[FMM] – Reiss E, Shadomy HJ,  Lyon GM: Fundamental Medical Mycology  Wiley-Blackwell 2012

2 myśli w temacie “Słowniczek

  1. niestety, nie uniknięto blędów np mikrobiom to nie zbiór genów wszystkich organizmów bo zbiór genów to metagenom itd. Wiele haseł wymaga weryfikacji

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s